بایگانیِ مجله

دربارۀ ترجمه، برگزیدۀ مقاله های نشر دانش


کتاب حاضر که مجموعه مقالات و نقدهایی است که قبلاً در نشر دانش به چاپ رسیده است شامل 29 مقاله و نقد در فن ترجمه می شود.

دربارۀ ترجمه، برگزیدۀ مقاله های نشر دانش

چاپ چهارم 1376

فهرست مقاله ها:

ادامهٔ مطلب »

انتخابی که سرنوشت واژه ای را از سر نوشت


«واژۀ «ملت» در گذشته های دور کاملاً جنبۀ مذهبی و معنوی داشته و در واژه-نامه های عرب و نیز قرآن مجید به معنی کیش و آیین به کار رفته است و به لحاظ ادبی و تاریخی کاربرد «ملت اسلام» در گذشته صحیح تر از «ملت ایران» یا «ملت ترک» بوده است. چراکه این واژه بیشتر معرف یک کیش بوده تا یک کشور و قومیت. در قرن 14 میلادی برای اولین بار کلمۀ «ناسیون nation» در اروپا چنان رایج شد که بُعد سیاسی و حکومتی آن بیشتر از دیگر ابعاد بود. ترک های عثمانی «ناسیون» را در عصر جدید «ملت» ترجمه کردند، بی آن که به ریشۀ مذهبی واژۀ ملت در عربی، فارسی و حتی ترکی قدیم توجه کنند. همین ترجمه توسط ایرانی ها هم تکرار شد و به تبع آن ملت از دورۀ قاجاریه مفهوم مذهبی خود را از دست داد و در ادبیات ما به جای ملت اسلام، کاربرد ملت ایران شایع و واژۀ ملت جایگزین واژه های اهلی و اهالی، رعیت و رعایا و جز این ها شد.»

ناصر تکمیل همایون، در جستجوی ایرانشهر: از زایش تاریخی ملت تا گرایش نوین ملی، مهرنامه، سال اول، آبان 1389، ش 6، ص 94

هر power-ی که قدرت نداره


«جورج برنارد شاو، نمایشنامه نویس سبک کمیک، منتقد ادبی و مبلغ سوسیالیستِ ایرلندی تبار است که از او به عنوان قدرتمندترین نمایشنامه نویس انگلیسی زبان پس از شکسپیر یاد می کنند.» (دانستنیهای همشهری، ش 9، مرداد 89).

قدرتمندترین نمایشنامه نویس باید برگردان the most powerful playwright باشد. از خود واژۀ قدرت می توان برای توصیف و تعریف توانایی غیرجسمانی استفاده کرد، ولی وقتی این واژه با پسوند -مند ترکیب می شود و تشکیل صفت قدرتمند را می دهد، دیگر کاربرد آن برای توصیف هنر و توانایی غیرجسمانی بی سلیقگی است. به ویژه آن که کلمات دیگری برای جایگزین داریم که بسیار رساتر و بهتر معنا را می رسانند. در این مورد خاص، می توان از معادل اثرگذار / تأثیرگذار / توانمند استفاده کرد و استاد شاو را تأثیرگذارترین نمایشنامه نویس نامید، و یا  توانمندترین نمایشنامه نویس.

powerful یکی از صفت های پرکاربرد و تقریباً همه-جایی در زبان انگلیسی است که با قدرت خود معناهای زیادی را بلعیده است. برای همین، وقتی می

خواهد وارد زبان فارسی شود باید اندکی تأمل و، پیش از هرچیز، کشف معنا کرد. تفاوت بین مترجم معمولی و حرفه ای داشتن ظرافت در انتخاب برابرنهادۀ هماهنگ و همایند است.

نگاهی به عکس رو-به-رو بیندازید. به این چهرۀ لاغر و تکیده می آید که قدرتمند باشد؟!

جالب است که در همان مطلب کوتاهی که مجلۀ دانستنیها در مورد برنارد شاو دارد، تأکید بر همین «لاغری مفرطش» است. می گویند، «شاو به قدری لاغر بود که روزی در یک مهمانی مرد خیلی چاقی سراغش رفت و گفت: «آقای شاو! وقتی من شما را می بینم فکر می کنم در اروپا قحطی آمده است.» برنارد شاو هم که حاضرجواب بود، سریع پاسخ داد: «بله! من هم هر وقت شما را می بینم فکر می کنم عامل این قحطی شما هستید!»»

شماره ی 29 مطالعات ترجمه منتشر شد


در
این شماره می­خوانید:

ادامهٔ مطلب »