بایگانیِ واژه

Catering


برای catering در فرهنگ پویا «تدارک غذا» آورده اند. این معادل را روی تابلوی خیلی از غذاپزی ها دیده ام. «تهیۀ غذا» هم دیده ام. فرهنگستان برای این واژه معادل «پذیرایی» گذاشته است، البته برای حوزۀ حمل و نقل هوایی. اما catering یک معنی دیگری که در فارسی داره نوعی غذاپزی است که صرفاً غذا درست می کند و سرویس پذیرایی نداره؛ میز و صندلی نداره که بشینی و همان جا غذا را بخوری. غذا در ظرف یک بار مصرف به مشتری تحویل می شود. معادلی که اخیراً برای این کارکرد catering دیدم و نشان از خلاقیت داشت غذای «بگیر و ببر» بود. ولی معادل سراست تر، رساتر، و خوش ساخت تر از این ها را در شیراز دیدم که فراوان هم استفاده شده بود: غذای بیرون بر. بین دوستان شیرازی هم که مطرح کردم، دیدم که برای آن ها هم جا افتاده و این نوع تدارک غذا را «بیرون بر» می نامند. به نظر می رسد این معادل که زادۀ خلاقیت مردم (صاحبان واقعی زبان) است جای خودش را در زبان شیرازی ها باز کرده. از شهرستان های دیگر خبر ندارم، ولی نشنیده ام و ندیده ام که معادل واحدی برای catering استفاده بشه.

All end


زنده بودن زبان به بی قید بودن و جاری بودن آن است. نمی شود زبان را در یک قالب گنجاند و گفت این است فرمول درست نوشتن، ترجمیدن، صحبت کردن. یکی از انتقادهای وارده به ترجمۀ تحت الفظی مقید شدن زبان ترجمه به دستور زبان مبدأ است. برخی مواقع این مقید شدن خیلی ظریف و پنهان است و، گاه، چنان آشکار که دل آدم را می زند. الان دو واژۀ انگلیسی در ذهن دارم که در جمله های خاصی می بایست معادل متضاد آن ها را در ترجمه به کار برد. یکی end است و دیگری all. به این دو مثال توجه کنید:

From the other end of counter Nick Adams watched them.

از آن سر پیشخوان نیک آدامز داشت آن ها را می پایید. (end: سر)

(آدمکش ها، ترجمۀ نجف دریابندری)

All I needed was…

تنها چیزی که نیاز داشتم (all: تنها)

بارها در ترجمه های خوش خوان این لغزش ها دیده می شود، به ویژه، به مورد دوم کم تر توجه می شود و all را به همه ترجمه می کنند. مثلاً می نویسند: همۀ چیزی که نیاز داشتم. جملۀ نچسبی است. نمی شود آن را خواند و راحت رد شد. با عادت زبانی ما همخوانی کاملی ندارد.

همنشینی (Collocation)


حکیم مهر –  پنجم شهریور ماه به مناسبت میلاد بابرکت جناب زکریای رازی در کشورمان به نام «روز داروساز» نامگذاری شده است.

متن پیام بدین شرح است :

بسم الله الرحمن الرحیم

تقارن میلاد با برکت امام حسن مجتبی علیه السلام با سالروز تولد میمون جناب زکریای رازی و روز داروساز را به فال نیک گرفته و بدینوسیله به سهم خود از تلاش‎ مستمر همه محققان دارویی کشورمان تقدیر می‏نمایم…

منبع: حکیم مهر

***

میلاد + بابرکت + جناب + زکریای رازی (!!!)

سالروز + تولد + میمون + زکریای رازی (!!!)

پرسش هایی دربارۀ زبان و ترجمه


گفت-و-گوی مهرنامه با داریوش آشوری

پرسش هایی دربارۀ زبان و ترجمه

نامفهوم


نفر بعدي وسلي اسنايدر بود که خانه اش در يکي ديگر از مناطق شيک ميلان به سرقت رفت. (منبع: فوتبال 3)

 

انتخابی که سرنوشت واژه ای را از سر نوشت


«واژۀ «ملت» در گذشته های دور کاملاً جنبۀ مذهبی و معنوی داشته و در واژه-نامه های عرب و نیز قرآن مجید به معنی کیش و آیین به کار رفته است و به لحاظ ادبی و تاریخی کاربرد «ملت اسلام» در گذشته صحیح تر از «ملت ایران» یا «ملت ترک» بوده است. چراکه این واژه بیشتر معرف یک کیش بوده تا یک کشور و قومیت. در قرن 14 میلادی برای اولین بار کلمۀ «ناسیون nation» در اروپا چنان رایج شد که بُعد سیاسی و حکومتی آن بیشتر از دیگر ابعاد بود. ترک های عثمانی «ناسیون» را در عصر جدید «ملت» ترجمه کردند، بی آن که به ریشۀ مذهبی واژۀ ملت در عربی، فارسی و حتی ترکی قدیم توجه کنند. همین ترجمه توسط ایرانی ها هم تکرار شد و به تبع آن ملت از دورۀ قاجاریه مفهوم مذهبی خود را از دست داد و در ادبیات ما به جای ملت اسلام، کاربرد ملت ایران شایع و واژۀ ملت جایگزین واژه های اهلی و اهالی، رعیت و رعایا و جز این ها شد.»

ناصر تکمیل همایون، در جستجوی ایرانشهر: از زایش تاریخی ملت تا گرایش نوین ملی، مهرنامه، سال اول، آبان 1389، ش 6، ص 94

مترجم و فرهنگ واژه ها


↔  

چرا باید با وجود داشتن فرهنگ هزاره، فرهنگ پویا (باطنی) را هم بخرم؟

ادامهٔ مطلب »